Ruimte voor creativiteit

Creativiteit maakt de wereld mooier en beter. Neem het mooie project Colalife dat gebaseerd is op de verwondering dat Coca cola overal in de wereld wordt gedistribueerd, maar essentiële medicijnen niet. Het was een van de vele voorbeelden die voorbij kwamen in de workshop ‘Ruimte voor creativiteit’. Hier een compacte samenvatting.

Dit is een persoonlijke, onvolledige en subjectieve inkijk in het creatieve proces – maar daarom wellicht toch inzichtgevend, verduidelijkend en hopelijk inspirerend. Centrale vraag: hoe frustreer ik het en vooral: hoe voed ik het creatieve proces – zo mogelijk elke dag? Creativiteit is geen kwestie van talent. “It’s a way of operating”, zei John Cleese in een beroemd geworden presentatie over creativiteit. Leidraad in mijn verhaal waren de thema’s: beginnen, spelen, doorgaan, leren en afronden. Ik kan onmogelijk recht doen aan de vele anekdotes, onderzoeken en de levendige interactie tussen deelnemers in de workshop, maar hierbij een compacte samenvatting.

1.    Beginnen. Beginnen is vooral in de ‘open modus’ komen. Dat wil zeggen: breed kijken, uitproberen, niet oordelen over ideeën, intuïtie laten spreken, kortom divergeren. Creativiteit is een kwestie van verbindingen die zich vormen in je brein. Ideeën komen voort uit wat er al is. Het blijft een ongrijpbaar proces, de output is (deels?) onvoorspelbaar, maar je hebt invloed op de input.Misschien wel meer dan we denken en willen, als je kijkt naar dit experiment van Derren Brown. Creativiteit vraagt om voeding, dat staat vast. Je kunt er een dagelijkse routine van maken. Basisvaardigheden: creatief waarnemen, oordeel uitstellen, flexibel associëren, divergeren en verbeeldingskracht inzetten.

2.    Spelen. Blijf vooral spelen “We don’t stop playing because we stop grow old, we grow old because we stop playing.” Denk Josh uit de film BIG. Zoek het plezier op, experimenteer en klooi wat aan zonder opzet en doel. Daar komen onverwacht mooie dingen uit. Zoals bij Nina Katchadourian die zich suf verveelde op langeafstandsvluchten en inmiddels al mooie series zoals Sweater Gorillas, Buckleheads en  Vlaamse portretten heeft gemaakt. Vertrouw op je ideeën, je ervaring. Beoordeel ze niet te vroeg. En haal in elk geval jezelf niet onderuit door meteen te switchen van creatief naar criticus. Vind een manier om je innerlijke criticus vóór je te laten werken in plaats van je onderuit te halen en onzeker te maken. Leer omgaan met kritiek van anderen. Focus je op de redenen om iets niet te doen? Of blijf je bij de redenen om iets wél te doen. Goed om voor ogen te houden wat je motiveert en drijft. Zoek bewust steun en constructieve feedback in je omgeving (en steek geen energie in mensen/kritiek waar je toch niets aan hebt).

3.    Doorgaan. Ga door als het tegen zit of als je tegen een blokkade aanloopt. Hoe frustrerend ook, er is altijd een uitweg. Blijf in elk geval doorwerken, ‘show up’ zodat je er bent op het moment dat de inspiratie zich weer aandient. Tolereer een staat van ‘discomfort’ en blijf zoeken naar creatieve ideeën en mogelijkheden. Het brein is gemaakt om te werken met patronen. Loskomen van patronen is daarom soms lastig. Wees alert op het ‘einstellung effect’, namelijk een frame waarin je werkt, maar waarmee je andere mogelijkheden over het hoofd ziet. Voorkom die starheid, onderzoek je aannames en probeer ’t anders te zien.

4.    Leren. Leer van je fouten, wees mild voor jezelf en sta fouten toe. Uit ‘fouten’ kunnen schitterende nieuwe ideeën of improvisaties voortkomen.  “If you’re not prepared to be wrong, you’ll never come up with anything original”, zegt sir Ken Robinson in zijn veelbekeken TEDXtalk  ‘Do schools kill creativity?’

5.    Afronden. Afronden is convergeren. Ideeën overdenken, beoordelen, bediscussiëren, keuzes maken – een rationeel proces. Soms is het maar goed dat er de druk van een deadline is. Of zou je zonder deadline even productief zijn?

 

MEER WETEN?

Heb je interesse in deze workshop, stuur me dan een e-mail. Ook zet ik graag mijn creativiteit in om organisaties te helpen hun verhaal te vertellen. Kan ik iets voor je betekenen op het gebied van content creatie + concept? Laten we kennismaken.

 

De case study over de Orangina ‘upside down can’

Neem de mooie woorden van Annie Lennox ter hare – inclusief de laatste quote in deze video: